Interview Paul Schilperoord
Een tijdje terug had ik Paul Schilperoord gevraagd of ik hem mocht interviewen over zijn nieuwe boek, het ware verhaal achter de kever. Dit vond hij leuk en zei dat ik dat mocht doen. Drie maanden later, toen ik het boek uit had, heb ik dit gedaan. Dit is uit het interview gekomen. Om een leuk begin te maken ben ik begonnen met wat leuke korte vraagjes. Later komen er ook vragen van onder andere Keversite.nl gebruikers aan bod.
De eerste vraag die ik Paul stelde was: waarom staat die blauwe kever op de kaft? Voor de kaft wilden we een combinatie tussen de herkenbaarheid van de VW Kever en een originele foto van een door Ganz ontworpen auto. Daar is na enig experimenteren deze kaft uitgekomen. De vormgever kwam deze blauwe VW tegen en vond 'm erg mooi om te gebruiken.
Wat is uw aanleiding tot het schrijven van dit boek?
Ik kwam de naam Josef Ganz zes jaar geleden toevallig tegen in een oud tijdschrift. Als jarenlange Keverliefhebber dacht ik de Kevergeschiedenis vrij goed te kennen, maar had nog nooit van Ganz gehoord. Ik vond het fascinerend dat een Jood een rol gespeeld zou kunnen hebben in de ontwikkeling van een Nazi-auto. Dat was voor mij voldoende aanleiding om als freelance journalist een historisch onderzoek naar Josef Ganz te beginnen.
Hoe bent u op het spoor van Joseph Ganz gekomen?
Via een oud tijdschriftartikel waar enkele beknopte feiten over Josef Ganz in stonden. (zie ook hierboven)
Hoe is het verder afgelopen met de plannen op Kevers in Zwitserland te gaan bouwen?
Die plannen zijn door het begin van de Tweede Wereldoorlog gestopt. Er waren toen al wel enkele succesvolle prototypes gebouwd en getest. Er kwam in Zwitserland echter een complot tegen Josef Ganz op gang, waarbij bepaalde mensen het ontwerp van Ganz wilde claimen als puur Zwitserse ontwerp. Daarbij zijn dusdanig veel zaken aan de auto veranderd dat het model minder goed presteerde. Mede hierdoor is na de oorlog maar een kleine serie gebouwd en is massaproductie nooit van de grond gekomen. Interessant is dat men kort na de oorlog wel zei dat er grote behoefte was aan een dergelijke auto, die veel goedkoper was dan de Duitse Volkswagen.
Wat heeft Ganz in Australië gedaan naar zijn emigratie?
Hij heeft eerst korte tijd voor een rubberfabriek gewerkt en later verschillende jaren voor autofabrikant General Motors Holden.
Wat vindt u zelf van het eindresultaat van het boek?
Ik ben heel tevreden over het eindresultaat. Het is een vrij goede combinatie tussen een leesboek en een fotoboek. Momenteel werk ik met een andere uitgever aan de Engelse vertaling van het boek. Die uitgever hanteert een andere aanpak: de tekst komt op romanpapier en de foto's komen in enkele fotokaternen op fotopapier. Daardoor komen de foto's beter tot hun recht in een wat hogere kwaliteit. Ik hoop echter ook nog een keer een fotoboek uit te kunnen geven met al het fotomateriaal op groot formaat op mooi glanzend fotopapier.
Wie vindt u dat de geestelijke vader is? Ganz, Porsche of verschillende ontwerpers?
Uiteindelijk hebben er diverse mensen een belangrijke rol gespeeld in de ontwikkeling van de Volkswagen Kever zoals we 'm nu kennen. Maar de echte geestelijke vader van het totaalconcept (de combinatie van uitdenken van het technische concept, uitdenken van de basisvorm, bouwen van de eerste prototypes, gebruik van de namen Volkswagen en Kever, en jarenlang propageren van het idee) is naar mijn mening Josef Ganz. Ferdinand Porsche is pas later aan een Volkswagen gaan werken, in navolging van Josef Ganz, vanaf eind 1931. Ondanks zijn grote inspanning is Porsche dus niet de geestelijke vader, dat is Josef Ganz die veel van het eerste pionierswerk heeft gedaan.
Gaat er nog een vervolg komen of blijft het bij een boek?
Er komen om te beginnen diverse vertaling van dit boek, waaronder in Engels en Portugees en waarschijnlijk ook in het Duits. Hopelijk komt er in de toekomst ook nog een apart fotoboek.
Heeft u nog verdere plannen voor boeken?
Op dit moment werk ik nog niet aan een nieuw boek, maar er zijn wel ideeen voor boeken over technische innovatie en design, zowel uit heden als verleden.
En wat vind u van www.oldvwmania.nl?
Mooie site met behoorlijk veel informatie over de geschiedenis en alle verschillende modellen. Veel goede foto's ook van diverse evenmenten e.d.
En dan komen nu de vragen die via een forum op keversite.nl bij de gebruikers branden en waar ze weleens antwoord op wilde hebben.
Sinds wanneer wordt de Volkswagen (Type1) in de volksmond 'Kever' genoemd?
Volkswagen is zelf de naam Kever pas veel later gaan gebruiken in reclames, maar een journalist van de New York Times noemde de Volkswagen in 1938 al een "Beetle". Ook zijn er Duitse publicaties uit de jaren vijftig waar al over een Volkswagen Käfer wordt gesproken. Een moeilijke vraag is vanaf wanneer het brede publiek deze naam is gaan voeren, maar zeker al vanaf de jaren vijftig voor zover ik weet.
De patentafdeling van de rechtbank te Karlsruhe oordeelde in oktober 1955 dat het concept en de belangrijkste onderdelen van de Volkswagen Kever niet door Ferdinand Porsche werden ontwikkeld maar door Béla Barényi, een Oostenrijks auto-ontwerper die al in 1925 een kleine wagen voor vier personen ontwierp. Zou het dan niet zo zijn dat deze man (en dus niet Joseph Ganz), de echte bedenker van de Volkswagen is?
Barenyi heeft inderdaad al rond 1925 een auto getekend die sterk lijkt op de latere Volkswagen Kever. In de rechtszaak was het een strijd tussen alleen Porsche en Barenyi en niet om wie nou de werkelijke bedenker van de Volkswagen is. Er is ook niet een bedenker, meerdere mensen hebben een rol gespeeld. Het ontwerp van Barenyi lijkt zeer sterk op de Volkswagen Kever, inclusief de luchtgekoelde boxermotor achterin. Barenyi heeft vervolgens echter weinig met zijn plannen gedaan, terwijl Ganz zich jarenlang voor de komst van de Volkswagen heeft ingezet. Overigens heeft Barenyi ook enkele geschreven in het tijdschrift Motor-Kritik van Josef Ganz geschreven en noemde Ganz een voorloper. Barenyi en Ganz hadden dus in ongeveer dezelfde tijd (eerste helft jaren twintig) soortgelijke ideeen, maar Ganz is vervolgens jarenlang aan zijn ontwerp blijven werken, heeft prototypes gebouwd, het idee van een Volkswagen gepropageerd via Motor-Kritik, etc.
U verteld in het boek dat de naam kever afkomst is van het woord Maikäfer, maar dat lijkt mij dus sterk gezien de naam pas dik 30 jaar later werd gebruikt. waarom denkt u hier zo over?
Volkswagen is zelf de naam Kever pas veel later gaan gebruiken in reclames, maar een journalist van de New York Times noemde de Volkswagen in 1938 al een "Beetle". Ook zijn er Duitse publicaties uit de jaren vijftig waar al over een Volkswagen Käfer wordt gesproken. Een moeilijke vraag is vanaf wanneer het brede publiek deze naam is gaan voeren, maar zeker in Duitsland is het niet onlogisch dat dit afstamt van de naam Maikäfer door Josef Ganz. Ik heb zelfs een lezersreactie gekregen van iemand die Volkswagen Kevers na de oorlog altijd een "Ganz" noemde... Zo moeten er voor de oorlog in Duitsland heel veel mensen op de hoogte zijn geweest van het werk van Josef Ganz. Hitler heeft zelf overigens ook uitgeroepen dat de Volkswagen er "als een Maikäfer" uit moest komen te zien.
Dit interview is met dank aan Paul Schilperoord samengesteld. Ik dank hem daarom ook voor zijn tijd en het snel kunnen beantwoorden van al onze vragen. Verder wil ik zijn site, www.ganz-volkswagen.org, hier ook even vermelden waar je veel informatie over het boek kan vinden.
